بیشتر بدانیم؛

فضای مجازی وپلیس فتا

به گزارش نویدتهران، فضای مجازی تئوری واصطلاحی است که ارتباطات کامپیوتری درآن رخ می دهد. این واژه در دهه ۱۹۸۰ وارد ادبیات تخیلی شد و شاغلان در زمینه کامپیوتر وعلاقه مندان به سرعت آن را بکار بردند.

شک و کینه علت بی آبرو یی همسر در شبکه های اجتماعی شد؛ کارمند اخراجی عامل انتشار اکاذیب در فضای مجازی شد. و …

این همه اخباری است که ما همیشه در فضای مجازی و اینترنتی با آن مواجهه هستیم و هر روز رنگ و بوی تازه ای می گیرد و خبرهای نخست برخی از روزنا مه ها و جراید و سایت های خبری را تشکیل می دهد و دستگاه های ناظر را به دقت و نظارت کامل بر فضای مجازی مورد خطاب قرار می دهد و مهمترین این دستگاه، نهاد یا موسسه نظارتی پلیس فتا است که چند سالی است در محافل متداول شده و قسمت مهمی از فضای نظارتی در این زمینه را به خود اختصاص داده است و اما فتا چیست؟!

پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ایران یا پلیس سایبری با نام مختصر فتا یک واحد تخصصی نیروی انتظامی است که وظیفه آن جلوگیری و مبارزه با ایجاد فیشینگ (کلاهبرداری اینتر نتی) وجعل و سرقت اینترنتی هک و نفوذ جرایم سازمان یافته رایا نه ای، پورنوگرا فی ( موارد سؤاخلاقی وجنسی) و مخصوصا تجاوز به حریم خصوصی افراد است. همچنین دسترسی و برداشت اینترنتی غیر مجاز ازحساب های بانکی اشخاص، شنود غیر مجاز، جعل یارانه ای، تخریب و اختلال در داده ها و سامانه های رایانه ای و مخابراتی، استفاده غیر مجاز از پهنای باند بین المللی برای ارتباطات مخابراتی، تولید و آموزش بد افزارها یا نرم افزارهای ارتکاب جرایم سا یبری وگذر واژه و اطلاعات کاربران از جمله موضوعاتی است که مورد پیگیری پلیس فتا قرار می گیرد. این پلیس مسئولیت تأمین نظم و امنیت و آسایش عمومی و فردی در فضای مجازی را بر عهده دارد.

همچنین ایجاد امنیت و کاهش مخاطرات برای فعالیت های علمی، اقتصادی، اجتماعی درجامعه اطلاعاتی حفاظت و صیانت از هویت ملی و مراقبت و پایش تازه فضای تولید و تبادل اطلاعات برای پیشگیری از تبدیل شدن این فضا به بستری برای انجام هماهنگی و عملیات برای انجام و تحقق فعالیت های غیر قانونی و ممانعت از تعرض به ارزش ها و هنجارهای جامعه از جمله وظایف و مأموریت های پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات ناجا می باشد.

و اما فضای مجازی تئوری واصطلاحی است که ارتباطات کامپیوتری درآن رخ می دهد. این واژه در دهه ۱۹۸۰ وارد ادبیات تخیلی شد و شاغلان در زمینه کامپیوتر وعلاقه مندان به سرعت آن را بکار بردند و در دهه ۱۹۹۰نیز رایج و متداول شد. در این دوره استفاده اینترنت، شبکه و مخابرات دیجیتال سریعا در حال رشد بود و لفظ فضای مجازی می توانست بسیاری از ایده ها وپدید ه های نوظهور را نمایندگی کند.

با اینکه نباید فضای مجازی را با اینترنت اشتباه گرفت ولی این لفظ غالبا در اشاره به اشیاء و شخصیت هایی که تا حدودی در خود شبکه های مخابراتی وجود دارد بکار می رود تا جایی که برای مثال ممکن است به طور استعاری گفته شود یک وبگاه در فضای مجازی و جود دارد . میشل فوکو فیلسوف از لفظ هتروتوپیا درتوصیف چنان فضاهایی که به طور همزمان فیزیکی و ذهنی هستند استفاده کرده است. فضای مجازی را می توان برای توصیف تمام منابع اطلاعاتی موجود شده از طریق شبکه های رایانه ای بکار برد ودرحقیقت این فضا نوع متفاوتی از و اقعیت های مجازی و دیجیتالی است که توسط شبکه های رایانه ای هم پیوند یا به هم پیوسته بکار می رود و با اندکی مسامحه می توان آن را مترادف با شبکه جهانی اینترنت دانست.

در دوره هایی که بیشتر اوقات زنان وکودکان و نوجوانان و جوانان با اینترنت، تبلت،گو شی های هوشمند و کنسول های بازی و…… می گذرد. نظارت بر فعالیت های آن ها در فضای مجازی در کار با ابزارها های کا مپیوتری به یکی از دغدغه های والدین تبدیل شده است. شکی نیست فرزندان بهتر از اغلب والدین و بهتر از ما فضای مجازی را می شناسند ودر آن فعال هستند بنابراین ما باید کاری کنیم و اهتمام ما بر این امر استوار باشد که در مورد علائق فرزندانمان در فضای مجازی اطلاعاتی کسب کنیم و در را بطه با نیازمندیهای متناسب با سن او درفضای مجازی تحقیق کنیم و از آنها بخواهیم که به ما توضیح دهندکه چگونه کارهای اینتر نتی خود را انجام می دهند.

اما حس کنجکاوی ومیل به افزایش استقلال در همه کودکان مشترک است همه آنها به محیطی که در آن بزرگ شده اند و عوامل تأثیر گذار دیگر در شکل گرفتن شخصیت شان با یکدیگر متفاوت هستند. بنابراین بهترین را هکارهایی که برای نگه داشتن فرزندان در فضای مجازی می توان توصیه کرد، این است که هر پدر و مادر با تو جه به سن فرزندان و شرایط روحی و روانی او شیوه مخصوص به او را برگزینند و بهترین فرد برای این کار والدین و کودک هستند، در حالی که بسیاری این اصل مهم را فراموش می کنند، که هیچ کس نمی تواند به اندازه خود آنها به کودک و نوجوان خود کمک نماید. مادران و پدران فرزندان و نوجوانان و جوانان باید آسیب و تهدیدات فضای مجازی را جدی بگیرند و سعی کنند که سواد اینترنتی خود را همزمان با فرزندانشان افزایش داده و آنان را در فضای مجازی رها نکرده و به عنوان بهترین دوست در دنیای ارتباطات درکنار فرزندانشان باشند وتلاش نمایند کانون گرم خانواده را در برابر طلاق عاطفی و طوفان تهدیدات فضای مجازی حفظ کنند. اینتر نت شکاف بین نسلها را (با تمام فوایدی) که دارد بیشتر کرده است و اکنون شکاف میان نسل دوم و سوم علاقه مند به اینترنت نیز آشکار شده به گونه ای که هیچ یک زبان دیگری را نمی توانند درک کنند. امروزه شبکه های اجتماعی جایگاه ویژه ای در زندگی بشردارد به طوری که اغلب در ارتباطات روزانه و با وجود فضای سایبری ومجازی ما دیگر کمتر خانواده ای را داریم که والدین و فرزندان کنار هم نشسته ودر باره موضوعات خانوادگی وکاری باهم گفت وگوکرده و نظرات همدیگر را نسبت به موضوعات مختلف جویا شوند. در این راستا لازم است که والدین نیز تا حدودی به فن آوری های روز ارتباطی و تبادل اطلاعات مسلط باشند و دردنیای ارتباطات و در قرن تحولات شتابان عصر حاضر درکنار فرزندانشان باشند و آگاه باشند که تغییر در رفتار فرزندان به معنای ایجاد تغییر در طرز فکر آنهاست. اما هنگامی که بنیان فکری و شخصیت آنها به صورت صحیح شکل گیرد راه نفوذ شیادان به حریم خصوصی افراد و محیط امن خانواده بسته خو اهد شد.

اما نقاط آسیب پذیری خانواده ها در فضای مجازی بسیار شدید است. چرا که امروزه اینترنت و فضای مجازی علیرغم قابلیت ها و کار کردهای مثبت و مفیدی که در خانواده ها دارند می توانند تهدیدها و آسیب هایی را نیز برای این نهاد اجتماعی به همراه داشته باشند هر چند که امروزه اینترنت اکنون ابزاری لازم وضروری برای نشر اندیشه ها و تبادلات اجتماعی محسوب می شود، به شرط آنکه راه صحیح استفاده از آن نیز شناخته شود. بدین روی است که اذعان می داریم که ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانواده ها نسبت به تهدیدات فضای مجازی در درجه نخست اولویت قرار دارد. بنابراین پیشگیری از آسیب های اجتماعی و توجه والدین به رفتار فرزندان خود از این روی بسیار مهم است. کافی است که شما چند لحظه ای در اینتر نت و فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به جستجو بپردازید آنگاه است که متوجه خواهید شد که اکثر افرادی که در این فضای مجازی پیدا می کنید با تصور شما تا حد زیادی متفاوت و نا همگن است. استفاده بیش از حد از اینتر نت به وابستگی شدید روانی و فکری منجر می شود و با ورود اینتر نت و رایانه به درون خانواده ها و استفاده مفرط از آنها بین و الدین و فرزندان جدایی فکری و عاطفی روی داده است.

از طریق فضای مجازی بین افراد اتاق گفت وگو بر قرار می شود ودر برخی موارد صدمات فراوانی بوجود می آورد. این اتاق های گفت وگوکه معمولا درآنها امکان ارتباط با نام های جعلی ومجهول وجود دارد می توانند زمینه های لازم را برای ایجاد برخی از مفاسد اجتماعی بوجود آورند بدین روی والدین باید سایت ها را در صفحه خانگی تعریف کنند و از محتوی و مطالب آن کاملا آگاه باشند و سپس به فرزندان خود اجازه ورود به فضای مجازی را بدهند. ارتباطات سالم در فضای مجازی و لزوم هوشیاری جوانان و خانواده ها نسبت به تهدیدات فضای مجازی در درجه نخست اولویت واهمیت قرار دارد. پدیده سوء رفتار و بد رفتاری در فضای مجازی را اصطلاحا مزاحمت سایبری نامیده اند.

مزاحمت های سایبری یعنی زمانی که شخصی به وسیله ابزارهای رایج تکنولوژی ارتباطی شخص دیگری را نا راحت نموده و برای او ایجاد مزاحمت نماید این ابزار های الکترونیکی می تواند ایمیل، پیامک، تماس تلفنی یا هر چیز دیگری از این قبیل باشد. پدیده مزاحمت سایبری بیشتر جوانان نا آگاه و بی اطلاع نسبت به این فضا را مورد هدف قرار می دهد که بیشتر در قبال تهدید و افشای مسائل شخصی آنان صورت می گیرد از این رو روزانه هزاران نفر از این قشر در سراسر جهان در دام های مختلف اینتر نتی گرفتار می شوند و با ید در این مسیر به حفظ حریم خصوصی خویش اهتمام ورزیم.

حریم خصوصی چیست؟

حریم خصوصی به اطلاعاتی گفته می شود که آن اطلاعات می تواند در صورت فاش شدن آسیب هایی را به صاحب داده چه از لحاظ روحی و چه مالی و جسمی وارد سازد. اطلاعاتی چون کد ملی، حساب شخصی و….. مانند آن که بتوان از آن داده هایی را استخراج نمود را حریم خصوصی می نامیم. حریم خصوصی همان مرزهای فیزیکی احساسی و ذهنی ما هستند که مانع سوء استفاده، سود جویی و حتی تجاوز دیگران می شود. این مرزها با عث می شوند که به راحتی بتوانیم هویت، احساسات و تفکراتمان را از طرز فکر و ذهنیتی که دیگران راجع به ما دارند تفکیک کنیم.

اخیرا بر اساس اطلاعات پلیس فتا اعلام شده است که ۸۱ درصد از جوانان بر این موضوع که صدمه زدن اینترنتی راحت تر از صدمه زدن به خود فرد است، اتفاق نظر دارند، از هر ۶ خانواده یک خانواده بر این باورند که فرزندشان در معرض مزاحمت های اینترنتی قرار دارند و بر این موضوع آگاهی کاملی دارند. اما فقط یک درصد از کودکان صدمه دیده این بد رفتاری ها را به والدینشان گزارش می کنند.

از طرفی دیگر ۴۳ درصد از جوانان در سال گذشته توسط مزاحمت های اینترنتی صدمه دیده اند . ۱۵ درصد از والدین نسبت به این موضوع که فرزندشان در شبکه های اجتماعی هستند آگاهی دارند و فقط۷ درصد از والدین نگران صدمات ناشی از مزاحمت های فضای اینترنتی هستند چون به عواقب شوم آن هیچ آگاهی ندارند.

همه باید توجه داشته باشیم که فضای مجازی جایی برای انتقام جویی و تسویه حساب های شخصی نیست چراکه توهین و افتراء به اشخاص در این فضاها جرم است و البته در فضای مجازی یکی از شایع ترین ابزارهای جرایم است که مطابق قانون جرم بوده و دارای مجازات می باشد. درصورت شکایت کردن توسط شاکی پیگیری قضایی آن امکان پذیز خواهد بود. بنابر این کاربران باید دقت نمایند بر اساس ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی هر دشنامی که باعث اذیت شونده شود مستوجب محکومیت گوینده به شلاق تا ۷۴ ضربه می شود و مطابق ماده۷۰۰قانون تعزیرات، هر کسی با نظم و یا نثر یا به صورت کتبی و شفاهی کسی را هجو کند یا هجویه را منتشر نماید به حبس از ۱تا ۶ ماه محکوم خواهد شد.

در این او ضاع و احوال چه باید کرد؟

پدر ها و مادر ها باید الگوی مناسبی در گفتگو باشند وخود را مقید به زمان و برنامه مشخصی برای گفت وگو در منزل دانسته و با فر زندان در باره مسائل مختلف روز صحبت کنند. قطعا یکی از مهم ترین و مؤثر ترین شیو ه های افزایش صمیمیت بین اعضاء خانواده گفتگوهای عالم واقعی است و این کار نیازمند تقویت مهارت های گفت وگو و تو جه به کیفیت گفت وگو دارد. کودکان نبایستی در خانواده احساس خلاء عاطفی کنند و جبران این خلاء را با روی آوردن به فضای مجازی جبران نمایند. در قسمت ذیل برخی از راهکارهایی که می تواند هشدار های لازم برای عموم مخاطبین خصوصا کودکان و نوجوانان برای صدمه دیدن در فضای مجازی باشد ذکر می شود.

هرگز اطلاعات شخصی خود و خانواده تان را در فضای مجازی قرار نداده و منتشر نکنید.
هر گز با کسی که در اینتر نت آشنا شده اید قرارحضوری نگذارید مگر اینکه هویت و اقعی وی برای شما مشخص شود و والدین شما از این قضیه مطلع باشند.
اگر شخصی در فضای مجازی وتحت هر عنوانی در خواست اطلاعات شخصی شمارا نمود به هیچ عنوان اطلاعات شخصی خود را در اختیار آنان نگذارید و موضوع را سریعا با والدین خود در میان بگذارید.
هرگز فایل های مشکوک را بدون هماهنگی و اطلاع و الدین یا بزرگسالان خانواده دانلود نکنید واز به روز بودن آنتی ویروس سامانه( سیستم )خود مطلع باشید .
تمام افراد آن لاین غریبه هستند دقت داشته باشید دوستان در فضای مجازی با دوستان در فضای واقعی متفاوت هستند(دراینجا دیگر نمی توان گفت که اصل بر برائت است) چراکه غالبا ثابت شده است و پلیس فتا گزارش داده است که اینگونه دو ستی ها غالبا بر پایه فریب و دروغ هستند.
هرگز با کسی که در فضای اینتر نت یا مجازی آشنا شده اید قرار حضوری نگذارید مگر اینکه هویت واقعی وی برای شما احراز شود و والدین شما از این امر مطلع باشند.
هرگز بر روی لینک های موجود در اتاق های گفت و گو کلیک نکنید و به سایت آنها وارد نشوید مگر آنکه از فرستنده آنها مطلع و مطمئن شوید و از پرکردن فرم های مالی که از شما اطلاعات شخصی می خواهند پرهیز کنید.
اگر در فضای مجازی مورد هتک حیثیت یا ناسزا قرارگرفته اید موضوع را سریعا با والدین خود در میان بگذارید و به پلیس فتا نیز اطلاع داده یا شکایت نمایید.
۹ – برای خرید آنلاین و اینترنتی از سایت هایی که دارای نماد الکترو نیکی می باشند خرید نمایید.

۱۰ – هرگز عکس های خصوصی خود را در فضای اینتر نتی منتشر نکنید و به هیچ عنوان تصاویر خود را برای کسانی که نمی شناسید ارسال نکنید.

۱۱- فقط در صورت نیاز از گوشی هایی که دارای فن آوریهای جدید هستند استفاده کنید زیرا فن آوری های جدید در صورت عدم آموزش و فرهنگ مناسب، موجب تخریب های روحی و اخلاقی خواهد شد.

۱۲- از نگهداری و قراردادن اطلاعات شخصی خود بر روی هارد دیسک های اکسترنال و حافظه های جانبی مانند نقش خودداری کنید.

۱۵- اگر از اتاق های گفت وگو چت و استفاده می کنید حفظ حریم خصوصی ، هو شمند بر عهده خوداستفاده کننده هست. اما جهت اطلاعات بیشتر به سایت پلیس فتا به آدرس اینترنتی www.cyberpolice.ir مراجعه نمایید.

۱۶-رمز عبور خود را به صورت تر کیبی پیچیده طراحی کنید واز کلمات عبور آسان ومتدوال مانند شماره شناسنامه، تلفن همراه و…. استفاده نکنید و به هیچ عنوان رمز عبور خود را در اختیار دیگران قرار ندهید.

۱۶-به خاطر داشته باشید در فضای مجازی اشخاص الزاما آنی نیستند که خود می گویند مواظب با شید که فریب آنها را نخورید.

۱۷- هر چند وقت یک بار و به صورت دوره ای رمزهای عبور و وبلاک و ایمیل خود را تغییر دهید .

۱۸- فرزندان ما باید بدانند که از ذخیره اطلاعات شخصی ومحرمانه بر روی را یانه هایی که مستقیما به اینتر نت وصل می شوند خود داری نمایند. چراکه سرقت اطلاعات شخصی و را یانه ای از مهم ترین جرایم سایبری در حوزه فضای تولید وتبادل اطلاعات است.

ودر پایان نوجوانان و جوانان خانواده ها نباید هیچیک اطلاعات شخص خود را در اینترنت اعلام کنند و به افرادی که نمی شناسند پست الکترو نیکی ارسال کنند. امید است مجموعه اطلاعات داده شده در نحوه استفاده از فضای مجازی و اینترنت بتواند ما را در استفاده بیشتر از فضای مجازی و سایبری یاری رساند فضای مجازی با همه خطراتی که دارد می تواند ابزار مناسبی در دسترسی به اطلاعات جهانی باشد. به هر حال ما باید اژدهای اینترنت و فضای مجازی را بگیریم و به عصای دستمان تبدیل نماییم.

نویسنده: کارشناس ارشد معاونت اجتماعی ناجا – حمید رضا تقوا