تازه های نشر وزارت اطلاعات

به گزارش نوید تهران،وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران بمناسبت ایام الله دهه فجر،تازه های نشر را برای مطالعه بیشتر معرفی می کند.


آیت الله العظمی سید عبدالله شیرازی
تعداد صفحه:۵۳۶
قیمت:۲۰۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
آیت الله العظمی سیدعبدالله شیرازی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۹۵
آیت الله العظمی حاج سید عبدالله شیرازی (۱۳۰۹ق/۱۲۷۰ش- ۱۴۰۵ق/۱۳۶۳ش) در شیراز به دنیا آمد. ایشان سالها در محضر استادان بزرگ در حوزه های علمیه شیراز و نجف اشرف به فراگیری دانش و سپس تدریس پرداختند. آیت الله شیرازی در سی و شش سالگی (۱۳۰۶ش) به ایران بازگشتند و در سال ۱۳۱۴ به دلیل مقاومت در برابر اجرای قانون کشف حجاب، توسط حکومت وقت چند ماه (مرداد تا مهرماه ۱۳۴۱) بازداشت شدند. ایشان پس از آزادی از زندان، در اسفندماه ۱۳۱۴ بار دیگر عازم نجف اشرف شدند. حضور آیت الله شیرازی در نجف حدود چهار دهه به درازا کشید (۱۳۱۴-۱۳۵۴) و ایشان این بار عازم شهر مشهد شدند و تا پایان عمر پربرکت شان (سال۱۳۶۳ش) در این شهر منشأ خدمات فراوان به اسلام و انقلاب بودند.
کتاب آیت الله العظمی سیدعبدالله شیرازی در ۵۳۶ صفحه و از چند بخش تشکیل شده است:
o پیام حضرت امام (ره) به مناسبت درگذشت آیت الله شیرازی
o سخن ناشر
o زندگینامه
o متن اسناد
o فهرست اعلام
o ضمائم
o عکس ها
اسناد این مجموعه، گوشه ای از ۱۵ سال زندگی و فعالیت مرحوم آیت الله شیرازی ( از سال ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷) را روایت می کند. این دوره پانزده ساله خود شامل دو دوره زندگی ایشان در نجف اشرف (۱۳۴۲ تا ۱۳۵۴) و مشهد (۱۳۵۴تا۱۳۵۷) است. اسناد این دو دوره از نظر کمیت با هم قابل مقایسه نیستند؛ از دوره نخست (دوره زندگی در نجف اشرف) اسناد کمتری (در حدود سی سند) برجای مانده است. پس از بازگشت آیت الله شیرازی به ایران و اقامت ایشان در مشهد، مراقبت های میدانی و عملیاتی ساواک در خصوص ایشان به شکل اسناد و گزارش هایی درآمده است که نسبت به دوره اول متنوع تر و تعداد آنها هم بیشتر است.
اسناد این مجموعه از نظر شکل و فرم متنوع هستند. وجود گزارش های ساواک درباره ایشان، نامه های شهربانی و استانداری خراسان به ساواک، متن نامه ها، اعلامیه ها، تلگراف ها، گزارش های ساواک از شنود مکالمات تلفنی ایشان و گزارش های سفارت ایران در بغداد از نظر شکلی به اسناد این مجموعه تنوع و گوناگونی بخشیده است.
آنچه از اسناد دوره نخست (دوره نجف اشرف) بر می آید آن است که آیت الله شیرازی از آغاز با انقلاب اسلامی به رهبری حضرت امام خمینی (ره) موافق و همراه بوده اند. ایشان در حمایت از نهضت پانزده خرداد، طی تلگرافی با اظهار تنفر از اعمال جنایتکارانه مقامات تبهکار ایران در کشتن مردم و زندانی کردن مراجع تقلید و فرستادن ایشان به دادگاهی نظامی، از مسلمانان دیگر کشورها خواستند به برادران ایرانی خود کمک کنند.


گفت و شنود (جلد اول و دوم)
تعداد صفحه:۴۵۶
قیمت:۱۵۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
مقدمه
یکی از گونه های سندی موجود در بایگانی های ساواک، درخواست شنود مکالمات افراد (سوژه ها) است. این سوژه ها ممکن بود از رجال حکومتی۱ یا از شخصیت های انقلابی باشند. ساواک برای این کار دلایل مختلفی داشت. با طی مراحل اداری، شنود مکالمات شروع می شد. ابتدا مکالمات روی نوار ضبط می شد، پس از آن، بخش های غیر مهم (مانند احوال پرسی های خانوادگی و مسائلی مانند آن) را حذف می کردند و آن را به شکل مکتوب درمی آوردند. متن دستنویس، مبنای شکل گیری گزارش های جدیدی می شد و به شکل یک سند اداری در می آمد.
با استناد به سند تلگراف شماره۳۰۰۱/۲۶ه-۸/۱/۵۷،کلیه پست ها وظیفه داشتند با استفاده از کلیه امکانات بر اعمال و رفتار آیت الله صدوقی مراقبت، و نتیجه را گزارش کنند.۲ در این راستا، از ۱۱ فروردین ۱۳۵۷، مراقبت به شکل شنود مکالمات شهید آیت الله صدوقی شروع شده بود. سند شماره ۳۰۴۹/۲۶/ه تاریخ۱۱/۱/۱۳۵۷، گزارشی است مبتنی بر دو مکالمه آیت الله صدوقی با بهبهان و قم یا تهران.۳ در این کتاب بیش از پنجاه سند (گزارش) بر مبنای شنود مکالمات آیت الله صدوقی (ره) وجود دارد که گاه برخی از آنها بر اساس شنود چند مکالمه شکل گرفته اند.۴
متن مکتوبی از شنود مکالمات آیت الله صدوقی (از ۱۸ اردیبهشت تا ۲۸ آذرماه ۱۳۵۷) در دست است. این متن از نوار پیاده شده و با حذف بخش های غیر ضروروی دستنویس شده است. دستنویس ها روی کاغذهای معروف به پوست پیازی نوشته شده اند؛کاغذهایی نازک که کیفیت پایین آنها خواندن متن و تصحیح آن را دشوار کرده است. کتاب پیشِ رو نتیجه تلاش فراوان مصحح برای خواندن این دستنویس ها و اصلاح متن است که به شکلی آراسته و منقح در اختیار پژوهشگران متخصص و خوانندگان علاقمند تاریخ انقلاب اسلامی قرار می گیرد.
جلد اول شنود مکالمات از ۱۸/۲/۱۳۵۷تا ۱۰/۷/۱۳۵۷ و جلد دوم از۱۱/۷/۱۳۵۷تا۲۸/۹/۱۳۵۷را دربرمی گیرد. ساختار کتاب در هر دو جلد مشابه است: مقدمه مصحح، متن مکالمات که بر اساس روزشمار تاریخی تدوین و مرتب شده اند و فهرست اعلام بخش های اصلی هر دو جلد را تشکیل می دهند. البته در ابتدای جلد اول سخن ناشر و در پایان جلد دوم تصاویری از اسناد (متن مکتوب مکالمات که به صورت دستنویس بوده) و عکس هایی از شهید آیت الله صدوقی (ره) نیز آمده است.
مصحح در مقدمه با اتکا به اسناد تاریخی به توصیف فضای یزد در انقلاب اسلامی(به ویژه از۱۳۴۱ تا ۱۳۵۷)پرداخته است. در این گزارش توصیفی آیت الله صدوقی و روحانیون انقلابی در کانون تحولات قرار دارند. با مطالعه این مقدمه جایگاه آیت الله صدوقی در مبارزات انقلابی و اهمیت شنود مکالمات ایشان به خوبی تبیین شده است. مصحح در ادامه به بررسی متن مکالمات آیت الله صدوقی و محورهای مهم آن پرداخته است. وی این مبارزات را در محورهای زیر مورد بررسی قرار داده است:
o سازماندهی مبارزات و اعتصابات و کنترل آن
o تهیه و توزیع اعلامیه های امام خمینی (ره)
o برقراری ارتباط با رجال نظامی، انتظامی و امنیتی
o ارتباط با قم و مراجع ثلاث
o انقلاب اسلامی در استان ها
o رعایت استتار و پنهان کاری در مسیر مبارزه
o تحمل ناملایمات
o کمک رسانی به زلزله زدگان طبس
پس از مقدمه مصحح، متن مکالمات آغاز می شود. این مکالمات بر اساس محدوده زمانی بیست و چهار ساعته یا چند شبانه روز تنظیم شده اند. متن مکالمات یک محدوده زمانی با علامت **** از هم جدا شده اند. مصحح کوشیده است مشخصات دقیق تر و کامل تر افراد را در متن و داخل ] بیاورد. ظاهراً هنگام مکتوب کردن متن مکالمات توسط مأمورین، ادبیات عامیانه تا حدی به شکل فارسی رسمی در آمده است؛ از این موارد می توان به فعل های مضارع اخباری، التزامی و امر اشاره کرد. احتمالاً فعل هایی چون می آیند، بروند، می گویند، بگویید و نمی گذارند در اصل مکالمات (نوار ضبط شده) به شکل میآن، برن، می گن، بگید، نمی زارن بوده است. در برخی موارد کسانی که متن را مکتوب کرده اند همان شکل عامیانه رابه کار برده اند.۵
مصحح کوشیده است اصالت متن مکتوب را حفظ و آن را با کمترین تغییر منتشر کند؛ از این رو کلماتی مانند هستن، پسره، باهاشان، باهتان، می خوان، نمی رم، می شه به همان شکل نوشته شده اند. در پایان متن مکالمات هر دوره زمانی گویاسازی و توضیحات مربوط به آن آمده است. این متن البته برای آشنایی با گویش مردم یزد می تواند مفید باشد، هر چند تبدیل متن فارسی عامیانه -یا درست تر بگوییم یزدی-، به فارسی رسمی، اصالت یزدی این مکالمات را تا حد زیادی از بین برده است؛ با این حال می توان گوشه هایی از فرهنگ مردم یزد در این مکالمات را مشاهده کرد.۶ در لابه لای این شنودها شعر برخی شاعران نیز حفظ شده است.۷
این مکالمات تصاویری زنده از تحولات انقلاب را در هشت ماه پیش روی خواننده می گذارد. خواننده این مکالمات هر لحظه خود را در متن تحولات انقلاب اسلامی در یزد و در رودخانه خروشان و دنیای پرجنب و جوش مبارزات انقلابی احساس می کند. در حالی که متن های سندی، گزارش هایی منقطع و رسمی از رویدادها و وقایع را روایت می کنند اما متن مکالمات گزارش هایی زنده از این رویدادها را ارائه می کنند. روایت اخیر پر است از احساس، واقعیت و شایعه، خشم، اضطراب، چاره جویی، تکاپو و مبارزه؛ عناصری که در روایت های رسمی سندی به کناری نهاده می شوند و در ادبیات خاص ساواک پیچیده یا حذف می شوند.۸
شخصیت کانونی این مکالمات آیت الله صدوقی است. این مکالمات آیت الله صدوقی را در خط مقدم مبارزه در یزد نشان می دهند؛ در حالی که با قاطعیت به ساماندهی اعتصابات و راه پیمایی ها می پردازد.۹ آیت اللهِ شهید، نقطه کانونی شبکه مبارزات انقلاب اسلامی در یزد است و نیروهای انتظامی، کارمندان ادارات و دیگر نیروهای بومی که قدرت و نفوذ واقعی او را دریافته اند، می کوشند در برابر اراده آیت الله انقلابی نایستند؛ کار به جایی رسیده است که مسئولین انتظامی از او می خواهند نظم شهر را حفظ کند و به طرفدارانش دستور مدارا دهد.۱۰ یزد با آن که دشوارترین ترین روزهای مبارزاتش را می گذراند، با درایت و اقدامات آیت الله با قدرت و نظم به سوی پیروزی پیش می رود.۱۱
مسجد و منبر حظیره رسانه آیت الله است و با کمک این رسانه جمعیت انقلابی را به آرامش، اعتصاب و اعتراض دعوت می کند. خانه او محل رفت و آمد انقلابیون است. آیت الله با روحانیون تبعیدی به ویژه آنها که مجبور به سکونت در حوالی یزد بودند، ارتباط نزدیک دارد. دامنه ارتباطات بیت آیت الله صدوقی از محدوده یزد فراتر رفته و علاوه بر قم، اصفهان، کرمانف بندرعباس، تهران، مشهد و دیگر شهرهای ایران ،۱۲ به خارج از کشور گسترش یافته بود؛ ارتباط تلفنی بیت آیت الله صدوقی با نجف اشرف و پاریس بسیار زیاد بود؛ در بیشتر مواقع این مرحوم سیداحمد خمینی (ره) بود که در سوی دیگر این ارتباط بود.۱۳ از مجرای همین ارتباطات تلفنی با نجف و پاریس بیانیه ها و پیامها به انقلابیون می رسید و خط مبارزه ادامه پیدا می کرد.۱۴ داستان حصر بیت حضرت امام (ره) در نجف و سفر ایشان به پاریس در متن مکالمات به شکل گسترده ای نمود پیدا کرده است.۱۵
از دیگر بخش های خواندنی مکالمات، گفتگوهای مقام معظم رهبری با آیت الله صدوقی (ره) است۱۶ که در اینجا بخشی از یک گفتگو را می آوریم:
صدوقی: نیم ساعت قبل، احمدآقا خمینی از پاریس با من تماس گرفت و گفت که منتظر بودیم، شما نیامدید. من گفتم که ترسیدم صورت سیاسی به خود بگیرد. احمدآقا گفت: نسبت به شما این حرفها نیست و آقای خمینی خیلی دلش می خواهد که با شما و آقای خامنه ای تماس بگیرد و صحبتی بکند.۱۷
این مکالمات برای شناخت اوضاع اجتماعی یزد بسیار باارزش هستند. کارمندان ادارات،۱۸ کارگران،۱۹ مسئولین دولتی،شهرداری ها و بانکها،۲۰ مردم (به ویژه جوانان)۲۱،اصناف،۲۲ فرهنگیان(دبیران و دانش آموزان)،۲۳ و دیگر گروههای مردم یزد در این مکالمات حضوری فعال و زنده دارند. این مکالمات توصیف مردم یزد توسط یک منبع یا راوی نیست؛ مأمورین شنود به مانند یک عکاس یا فیلمبردار تنها به ضبط و نه تفسیر و ترتیب حوادث پرداخته اند. این مکالمات منبعی دست اول از مردمی است که در متن وقایع حضور دارند. این مکالمات بخشی از جغرافیای یزد را نیز پوشش داده است؛ می توان آگاهی های ارزنده ای درباره شورک، بشنیقان، مجومرد، خضرآباد، بهاباباد، بافق، اردکان، میبد و …… را از این مکالمات بدست آورد.۲۴
بی گمان مطالعه متن شنود مکالمات بیت آیت الله صدوقی (ره) در کنار متون سندی دیگر (مانند کتاب دوم از مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک : شهید آیت الله صدوقی و کتاب پنج جلدی انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک: استان یزد) پژوهشگران و علاقمندان را در فهم تاریخ انقلاب اسلامی در یزد یاری فراوان خواهد کرد.

شهید حاج حسن حسین زاده موحد
تعداد صفحه:۵۲۹
قیمت:۱۵۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
نام کتاب: شهید حاج حسن حسین زاده موحد
ناشر: مرکز بررسی اسناد تاریخی
مبارزه، عشق و شکیبایی
مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک (کتاب ۵۸)، شهید حاج حسن حسین زاده موحد، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۹۵
کتاب از بخش های زیر تشکیل شده است:
سخن ناشر (صفحات هفت تا نه)، زندگینامه (صفحات یازده تا چهل)، اسناد (صفحات ۱-۴۱۰)، فهرست اعلام (صفحات ۴۳۲-۴۱۱)، ضمائم (صفحات ۴۶۶-۴۳۳)، تصاویر (صفحات ۴۶۷-۴۸۶)
کتاب با پیام رهبر معظم انقلاب به مناسبت شهادت حاج حسن حسین زاده موحد آغاز می شود: ۱
ایشان را از دوران جوانیش به ایمان و صلاح و بصیرت و مجاهدت می شناختم. صبر و ثبات و توکل وی نیز در روزگار سخت اسارت در زندان های رژیم طاغوت و سپس در اردوگاه های اسیران بی نام و نشان در چنگال دژخیمان بعثی بر آنان که وی را می شناختند، آشکار شد.
سخن ناشر
ناشر بدین نکته اشاره کرده است که مجموعه پیش رو، اسناد باقی مانده در بایگانی دادستانی نیروهای مسلح شاهنشاهی است و اسناد مبارزاتی ایشان در بایگانی ساواک موجود نبود تا تصویری کامل تر از فعالیت مبارزاتی ایشان ترسیم شود. ۲
زندگی نامه
نویسنده زندگینامه با آوردن شعری از مفتون خواننده را آگاهی می دهد که با کتابی متفاوت رو به روست؛ غزل مفتون وصال یار را با زحمت بسیار توصیف می کند و از مست شدن از باده منصور و دار خواستن، چشم پوشیدن از دنیا و عقبی و دل و دیده بیدار سخن می گوید: هدف از زندگی عاشقی است. مصحح با انتخاب این غزل -که بسیار متناسب با زندگی عاشقانه و پر از درد و رنج حاج حسن حسین زاده موحد است- به خوبی خواننده را آماده رویارویی با اسناد زندگی مردی می کند که سالها منصوروار دارش را به دوش کشیده است.
بخش زندگینامه عمدتاً مستند به سندهای این مجموعه و مصاحبه شهید حسین زاده موحد با دفتر ادبیات انقلاب اسلامی است. نویسنده زندگی شهید حسین زاده موحد را در چند محور به بررسی و مستندسازی نشسته است: آغاز راه ، تحصیلات، دوران مبارزات، پیروزی انقلاب اسلامی، دوران اسارت، پس از اسارت و سرانجام.
حاج حسن موحد پس از مجروحیت در عملیات کربلای پنج (۱۳۶۵ش) به اسارت دشمن درآمد. خانواده حسین زاده در اعلامیه ای خبر شهادت فرزند شهید بی مزارشان را به آگاهی عموم رساندند. اما حاج حسن دوران اسارت را در اردوگاه ۱۱تکریت گذراند، اردوگاهی که صلیب سرخ از آن اطلاعی نداشت و اسامی اسرای این اردوگاه به هیچ جایی اعلام نشده بود. حدود چهار سال بود که همه او را همسفر قافله شهدا دانسته بودند و برایش مزار نمادینی در بهشت زهرا برپا کرده بودند. سال ۱۳۶۹ و همزمان با بازگشت آزادگان به میهن، خانواده و دوستان حاج حسن، مردی مجروح با پیکری تکیده را رویاروی خود دیدند که به دلیل درمان نشدن جراحات شدید، زانوهایش خشک شده و وزن او به حدود سی کیلو رسیده بود. عمل جراحی تنها یکی از پاهای او را تا حدودی بهبود بخشید و حاج حسن تا پایان عمر با کمک دو عصا قادر به حرکت بود. در سحرگاه آخرین روز سال ۱۳۹۴، آخرین برگ دفتر عمرش بسته شد.۳ حاج حسن موحد الگوی شکیبایی، مقاومت و عاشقی در نوروز ۱۳۹۵، بهار دیگر را در بهشت ابدی خداوند آغاز کرده بود.

آیت الله حاج سید محمد صادق لواسانی
تعداد صفحه:۶۳۲
قیمت:۲۵۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
کتاب پنجاه و نهم از مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک، به مبارزات آیت الله حاج سید محمدصادق لواسانی(زندگی:۱۲۸۰-۱۳۶۹ش)اختصاص یافته است. (تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، چاپ اول، پاییز۱۳۹۵) ساختار این کتاب مانند دیگر آثار مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک است و شامل سخن ناشر (صفحات پنج تا هفت) مقدمه مؤلف (صفحات نه تا سی و هفت)، اسناد( صفحات ۱-۵۳۰)، فهرست اعلام (صفحات۵۳۱-۵۵۲)، ضمائم (۵۵۳-۵۷۵) و تصاویر (۲۶ عکس؛ صفحات۵۷۷-۵۹۱) می باشد. این اسناد محدوده زمانی ۱۵/۱۲/۱۳۴۱ (ص۱) تا ۲۰/۷/۱۳۵۷ (سندشماره۲۶۱۵۸/۲۰ه۱۲، ص۵۳۰) را در برمی گیرد. اولین سند این مجموعه تاریخ که تاریخ نیمه اسفند۱۳۴۱ را دارد، گزارشی است از سخنان آیت الله لواسانی درباره اقدامات دولت در به رأی گذاشتن اصول ششگانه موسوم به انقلاب شاه و ملت:
دولت مفتضح شد و شاه ماهیت خود را نشان داد. چون همه مردم فهمیدند که علما به وظیفه دینی خود عمل کرده اند. (همان، ص۱)
آخرین سند این مجموعه نیز به ملاقات دوستان آیت الله لواسانی با ایشان در امامزاده یحیی (تهران) اشاره دارد. این دیدار پس از بازگشت آیت الله لواسانی از عراق صورت گرفته بود. (سندشماره۲۶۱۵۸/۲۰ه۱۲، تاریخ:۲۰/۷/۱۳۵۷، ص۵۳۰)
اسناد این کتاب نیز مانند دیگر کتابهای مجموعه یاران امام به روایت اسناد ساواک، متنوع هستند. این تنوع به ویژه برای پژوهشگران می تواند جالب باشد. برخی از گونه های سندی تشکیل دهنده این کتاب را چنین می توان بر شمرد: ۱)گزارش های متعدد اطلاعات داخلی ساواک (سندشماره۳۱۱۹۹/۲۴۱ (ف-ب)، تاریخ:۱۳/۱۰/۱۳۴۳، ص۳۴)*۲) گزارش هایی از سانسور نامه ها و مکاتبات افراد و متن این نامه ها (سندشماره۴۶۰۲۸/۳۲۱، تاریخ:۱۰/۱/۱۳۴۴، ص۴۰، نیز نامه حضرت امام(ره) به تاریخ:۲۵/۳/۱۳۴۴، ص۴۷به عنوان نمونه متن نامه های آیت الله لواسانی به حضرت امام خمینی (ره) و افراد دیگر؛ سند خیلی محرمانه،گزارش درباره نامه های سیدصادق لواسانی، ص۷۷، تصویر نامه آیت الله لواسانی، مورخه۱۵محرم۱۳۸۶، ص۷۹ و نامه دیگر، ص۸۰یا متن نامه حضرت امام خمینی (ره) به ابوالقاسم شمس الهی، (سندشماره۳۵۸۳/۲۱، تاریخ:۲۸/۱۰/۱۳۴۵، ص۱۱۵)ساواک با کنترل این مکاتبات در صدد کشف هسته اصلی و مرکزی شبکه ارتباطی انقلابیون بود.*۳) تلگراف ها متن تلگراف ها؛ مثلاً درباره سفر آیت الله لواسانی به قم (سندشماره۳۲۰۵/۲۱،تاریخ:۱۴/۸/۱۳۴۷، سندشماره۶۷۹۴۰/۳۱۶،تاریخ:۱۵/۸/۱۳۴۷، سندشماره۳۲۰۷/۲۱،تاریخ:۱۸/۸/۱۳۴۷،صص۲۱۲-۲۱۳، سندشماره ۲۹۵۲، تاریخ:۱۰/۳/۱۳۴۲، ص۶)*۴) اسنادی از شهربانی (به عنوان نمونه نک: سندشماره۳۴۹۹/۵، تاریخ:۱۶/۱۱/۱۳۴۴، ص۶۱، برگه بازجویی از آیت الله لواسانی در شهربانی، سند مورخه۲۷/۱۰/۱۳۵۱، صص۳۶۰-۳۶۲، همچنین گزارش دستگیری آیت الله لواسانی و بازرسی منزل ایشان؛گزارش اکیپ کاوه، مورخه۲۶/۱۰/۱۳۵۰، سندشماره۹۵۹/ک،تاریخ:۲۷/۱۰/۱۳۵۱، صص۳۵۶-۳۵۷))*۵) گزارش هایی که بر مبنای شنود مکالمات تلفنی تهیه می شده اند.(سندشماره۳۷۷۲۴/۲۰ه۳، تاریخ: ۶/۱۲/۱۳۴۶، سندشماره۳۷۷۲۶/۲۰ه۳، تاریخ:۶/۱۲/۱۳۴۶، ص۱۶۶)در برخی موارد آیت الله لواسانی و دوستانشان متوجه شنود تلفن ها شده بودند، از کلمات رمز استفاده می کردند. (سندشماره۱۵۳۳/۲۰ه۳،تاریخ: ۱۹/۱/۱۳۴۷،ص۱۷۲ نیز سندشماره۱۵۳۸/۲۰ه۳، تاریخ:۱۹/۱/۱۳۴۷، ص۱۷۳)*۶) نامه هایی از دیگر ادارات و مراکز (نامه ای از سرکنسولگری ایران استانبول ترکیه، سندشماره:۱۷۱، محرمانه و فوری، تاریخ:۵/۱۰/۱۳۴۳، ص۳۲) و…….
اهمیت اسناد این مجموعه
اسناد این مجموعه به ویژه برای فهم رویدادهای سال۱۳۴۲ و پس از آن مهم هستند.(به عنوان نمونه نک: سند بدون شماره، مورخه۱۵/۵/۱۳۴۲، ص۹، سند شماره۳۰۴۴/۲۰الف، تاریخ:۱۹/۲/۱۳۴۳، ص۱۵) در سند۲۹۵۲، مورخه۱۰/۳/۱۳۴۲ می توان اختلاف خط فکری و مبارزاتی حضرت امام (ره) با برخی دیگر از روحانیون و مراجع تقلید را مشاهده و مرزبندی ها میان دو جبهه انقلابی و غیر انقلابی را می توان به گونه ای پررنگ ترسیم کرد. (همان، ص۶)
این اسناد بخشی از جایگاه آیت الله لواسانی به عنوان نماینده امام خمینی (ره) و روابط ایشان با آن حضرت را تبیین می کنند. (سندشماره۲۵۴۷۸/۲۰الف، تاریخ: ۱۷/۱۲/۱۳۴۳، ص۳۷،درباره رفتن آیت الله لواسانی به ترکیه و بردن کتاب و لباس برای آن حضرت؛ نک:سندمورخه۱۷/۱۰/۱۳۴۳، ص۳۴، سندشماره۳۱۱۹۹/۲۴۱[ف-ب]، تاریخ:۱۳/۱۰/۱۳۴۳، ص۳۴ نیز درباره اشارات مکرر اسناد به مقام آیت الله لواسانی در نزد امام خمینی (ره)؛ نک:سند شماره ۳۸۴۳/۳۱۶، تاریخ: ۲۹/۲/۱۳۴۵، ص۸۱، سندشماره۷۸، تاریخ:۱۸/۱/۱۳۴۵، ص۷۵)این موقعیت به آیت الله لواسانی این امکان را می داد با قشرهای مختلف مردم (بازار، اصناف، روحانیون و …… به عنوان نمونه نک: سندشماره۲۰۴۹۹/۲۰الف، تاریخ:۳۰/۹/۱۳۴۳، ص۳۰) در ارتباط باشند.
تعداد زیادی از این اسناد مربوط به گردآوری سهم امام توسط آیت الله لواسانی و نظام مربوط به این کار است(نک: سندشماره۹۰۷/۲۰و، تاریخ:۲۲/۴/۱۳۵۴، ص۸۵، سند بدون شماره، تاریخ:۱۸/۱/۱۳۴۵، ص۷۵، سندشماره ۶۵۸۱/۹ه،تاریخ:۱۵/۶/۱۳۴۵، ص۹۰، سندشماره۱۹۰۳۹/۲۰/ه۳، تاریخ:۳۰/۸/۱۳۴۵، ص۱۰۱) جایگاه آیت الله لواسانی به عنوان نماینده حضرت امام خمینی (ره) و فعالیت های ایشان برای گردآوری وجوه سهم امام برای ساواک بسیار مهم بود. ساواک می کوشید از منابع، میزان و چگونگی این کمک ها آگاه شود. در گزارشی شاهد زیرکی و هوشیاری آیت الله لواسانی در برابر پرسش های مأمور (منبع) ساواک هستیم. (نک:سندشماره۱۰۷۸/س ت۳، تاریخ:۱۳/۶/۱۳۴۴، صص۵۱-۵۲) حتی ساواک درصدد سرقت دفاتر و سوابق وجوه سهم امام بود، اما در این کار توفیقی نیافت.(سندشماره۹۰۰۷/۳۱۲،تاریخ:۲/۱۱/۱۳۵۰، سندشماره۱۴۰۹۸۹/ه۱۲،تاریخ: ۲۱/۱۱/۱۳۵۰، ص۳۳۲)
در لابه لای اسناد برخی اطلاعات در باره زندگی ایت الله لواسانی نیز دیده می شود که می تواند پژوهشگر را برای بازسازی رویدادهای مهم زندگی ایشان یاری کند (گزارش مورخه۲۹/۱۰/۱۳۴۵، صص۱۱۶-۱۱۷و درگذشت همسر ایشان؛ نک: سندشماره۳۸۲۶/۲۱، تاریخ:۲۳/۱۲/۱۳۴۵، ص۱۲۷) هم چنین بخشی از اسناد مربوط به دوره اقامت آیت الله لواسانی در هشتپر استان گیلان است. کمیسیون امنیت اجتماعی تهران ایشان را به اقامت اجباری در طوالش(استان گیلان) محکوم کرده بود. (نک:سندشماره۹۸۸/۳، تاریخ:۲۵/۳/۱۳۵۳، ، سندشماره۲۶۳۲/۳۱۲،تاریخ:۲۷/۳/۱۳۵۳، سندشماره۱۷۵۳۷/ه۱۲،تاریخ:۲۸/۳/۱۳۵۳، صص ۴۲۳، ۴۲۵ و۴۲۶، ۴۲۷-۴۲۸)
در اسناد این مجموعه می توان رویدادها و وقایع مهم سیاسی و اجتماعی را نیز مشاهده کرد. (لایحه حمایت از خانواده؛ نک: سندشماره ۲۲۶۳/۲۰ه۳، تاریخ:۴/۳/۱۳۴۶،ص۱۳۳،جنگ های اعراب و اسرائیل؛سندشماره ۲۵۱۰/۲۰/ه۳، تاریخ: ۲۵/۳/۱۳۴۶، ص۱۳۷-۱۳۸، سندشماره۲۵۶۰/۲۰/ه۳، تاریخ:۳۰/۳/۱۳۴۶، ص۱۴۱نیز برخی اقدامات مانند تعطیل کردن مساجد در روز تاجگذاری برای خودداری از پخش اذان در مساجد؛ نک: سندشماره ۲۳۰۰۵/۲۰ه۳، تاریخ :۲۲/۷/۱۳۴۶،ص۱۵۳)
اسناد این مجموعه از نگاه امنیتی نیز جالب هستند. در این اسناد می توان اطلاعاتی درباره طرح های پیک (شنود مکالمات تلفنی؛ بخش عمده ای از اسناد این مجموعه بر اساس شنود مکالمات افراد تهیه شده اند.) و سیمرغ (استراق سمع) بدست آورد. (سندشماره۱۶۳۰۳/۲۰ه۳، تاریخ:۳/۵/۱۳۴۷، ص۲۰۰؛ در سند دیگری به هزینه های طرح سیمرغ اشاره و منتظر جواب مقامات مربوطه بوده اند. سندشماره۱۰۲۹۹/۲۰ه۳،تاریخ:۵/۱۰/۱۳۴۹،ص ۲۷۴، سندی دیگر: موافقت با تهیه و اجاره پایگاهی برای اجرای این طرح؛ سندشماره۵۰۴۸/۳۱۶، تاریخ:۲۹/۱۱/۱۳۴۹، ص۲۹۱و نهایتاً: مقدور نبودن اجرای این طرح؛سندشماره ۱۵۴۱۱/۲۰ه۳، تاریخ:۲۹/۱/۱۳۵۰، ص۳۰۳)
یک نمونه جالب دیگر هنگامی رخ داد که مسئله استخدام خدمتکار برای منزل آیت الله لواسانی مطرح شد. از سویی آیت الله لواسانی در صدد استخدام فردی امین بود و ملاحظات خاص امنیتی و سیاسی را در نظر داشت و از سوی دیگر ساواک می کوشید که از این فرصت برای دستیابی به اطلاعات بیشتر از منزل آیت الله لواسانی استفاده کند.(سندشماره۳۳۲۳۴/۲۰ه، تاریخ:۹/۹/۱۳۴۷ ،سندشماره۸۴۴۷۸/۳۱۶،تاریخ:۱۶/۹/۱۳۴۷، صص۲۱۸-۲۱۹)می توان برخی نکات ردباره منابع خبری ساواک را از این گزارشها استخارج کرد. مثلاً منبع ۴۰۸۰ در برخی از ملاقات ها حضور داشته است و گرچه افراد را نمی شناخته اما اسامی آنها را به خاطر سپرده است. (سندشماره۱۵۶۹۷/۲۰ه۳،تاریخ:۱۱/۲/۱۳۵۰، صص۳۰۶-۳۰۷ درباره این منبع و اطلاعات دیگری که ارائه می کند نک: صص۳۳۴، ۳۳۵، ۳۴۱، ۳۴۳) یا در سندی دیگر: منبع از آیت الله لواسانی سوال پرسیده و ایشان پاسخ داده اند. در ملاحظات امنیتی سند آمده است: اقدام مستقیم موجب شناخته شدن منبع خواهد شد. (سندشماره ۱۹۰۳۹/۲۰/ه۳، تاریخ:۳۰/۸/۱۳۴۵، ص۱۰۱)
در سند دیگری می خوانیم منبع ساواک نزد امام رفته و خود را جزء طرفداران آن حضرت و مخالف دولت معرفی و از ایشان تقاضای کمک مالی کرده است. نحوه برخورد حضرت امام (ره) با این مأمور جالب است:
باید از ……. یا آیت الله لواسانی یا …… یک یادداشت بیاورید که گفته های شما را تصدیق کنند. در این صورت به شما کمک مالی مؤثری خواهد شد. در ادامه این گفتگو که مأمور می خواهد اطلاعات بیشتری بدست بیاورید با پاسخ هوشیارانه حضرت امام خمینی(ره) مواجه می شود: روزی می رسد که ریشه این دولت را برمی دارم. شما بیشتر از این تکلیف، مرا سؤال نکنید. فقط اگر کمک مالی می خواهید همان طوری که گفتم اقدام نمایید. (سندشماره۸۲۱۴/۲۰الف، تاریخ:۱۷/۴/۱۳۴۳، صص۱۷-۱۸)
سخن آخر
پژوهشگران و علاقه مندان متون سندی این مجموعه را برای فهم تاریخ انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) بسیار سودمند خواهند یافت. با توجه به جایگاه آیت الله لواسانی-به عنوان نماینده حضرت امام خمینی (ره)- اهمیت این مجموعه سندی بیشتر به دیده خواهد آمد. تنوع اسناد این مجموعه نیز آن را برای پژوهشگران مفید و البته جذاب کرده است.
خوانندگان این اسناد با مطالعه و پژوهش در این اسناد سیمای مردی را خواهند یافت که یار صادق نهضت امام خمینی (ره) بود و تمام تلاش خود را برای پیشبرد آرمانها و اهداف نهضت به کار برد. آیت الله لواسانی مشقات مبارزه را تحمل کرد و خستگی راه، مشقات زندگی و دشواریهای راه مبارزه او را از میدان بدر نکرد.آیت الله لواسانی چون بسیاری دیگر از مبارزین پیروزی انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) را به نظاره نشستند و تا پایان عمر یار صادق و راستین انقلاب باقی ماندند. ایشان سرانجام در سال ۱۳۶۹رخت به سرای باقی کشیدند و انقلاب در سوگ یکی از فرزندان راستین و صادقش به ماتم نشست. مقام معظم رهبری حضرت ایت الله العظمی خامنه ای در پیامی درگذشت این “عالم ربانی و فقیه پرهیزکار و بزرگوار که عمر پربرکتشان را در صراط مستقیم حق سپری کردند،” تسلیت گفتند:
آن روحانی عالیقدر……به خاطر پیوند مودت و صداقت با امام عزیز و بزرگوارمان که حدود هفتاد سال استمرار و استحکام داشت، یکی از شخصیت های محبوب و چهره های شاخص به شمار می آمد و فقدان ایشان ضایعه ای تأسف انگیز و خسارت بار است.

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک (جلد اول) استان بوشهر
تعداد صفحه:۵۱۱
قیمت:۲۰۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، استان بوشهر، کتاب اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارات اطلاعات، ۱۳۹۵
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک: استان بوشهر، کتاب اول از بخش های زیر تشکیل شده است:
o سخن ناشر (صفحات پنج تا هفت)
o مقدمه (صفحات نه تا سی و یک)
o اسناد (صفحات ۱-۴۳۳)
o فهرست اعلام (صفحات ۴۳۵-۴۵۳)
o ضمائم (صفحات ۴۵۵-۴۶۴)
o تصاویر(صفحات ۴۶۵-۴۷۷: ۲۴ عکس)
مؤلف در مقدمه به توصیف موقعیت جغرافیایی و تاریخی بوشهر – به مثابه بخشی از استان هفتم، فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس، استان ساحلی و نهایتاً استان بوشهر- پرداخته است. این توصیفات، بستری مناسب را برای فهم جغرافیا و تاریخ حدوث گزارش های ساواک فراهم می کند. مؤلف در ادامه به تاریخ انقلاب در استان بوشهر پرداخته است. این گزارش رویدادنگارانه بر مبنای گزارش هایی است که در کتاب منتشر شده اند. با مطالعه مقدمه مؤلف، خواننده کتاب تصوری کلی و چشم اندازی واقعی از مبارزات انقلابی در بوشهر به دست می آورد.

انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک (جلد دوم) استان بوشهر
تعداد صفحه:۴۳۱
قیمت:۱۸۰۰۰۰ ریال
سال انتشار:۱۳۹۵
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، استان بوشهر، کتاب دوم، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۹۵
در جلد نخست کتاب انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک (استان بوشهر) اسناد سالهای ۱۳۴۲تا ۱۳۵۶ استان بوشهر منتشر شده بود. جلد دوم این کتاب دربردارنده اسناد سال ۱۳۵۷ است. این کتاب با سخن ناشر (صفحات پنج تا هشت) شروع می شود. پس از آن به ترتیب، اسناد (صفحات ۳۶۹-۱) فهرست اعلام (۳۸۸-۳۷۱) ضمائم (۴۰۰-۳۸۹) و تصاویر (۴۴ عکس ، صص۴۲۱-۴۰۱) دیگر بخش‌های کتاب را شکل داده اند. در سخن ناشر به درستی بر این نکته تأکید شده است که”با نزدیک شدن به بهمن ۱۳۵۷ فعالیت‌های ساواک،عملاً کمرنگ و نامنظم شد” و “با هجوم مردم به مراکز ساواک، بسیاری اسناد و پرونده‌ها از بین رفتند.” (درباره فشارهای مردم انقلابی به ساواک نک: سند شماره ۸۴۳۸/ه۱،تاریخ:۱/۸/۱۳۵۷، سند بدون شماره، سری، ۱/۸/۱۳۵۷، سند شماره۴۳۱۱۲/۴۱۴، تاریخ:۲/۸/۱۳۵۷، صص۲۴۲، ۲۴۳، ۲۴۹) چنین شرایطی سبب ایجاد خلأهای اطلاعاتی و انقطاع در تولید منظم گزارش‌ها و اسناد برای توصیف رویدادنگاری مبارزات انقلابی مردم بوشهر شده است. (ص پنج)